عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )

88

مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى

سر كرده است ، چه أو در زمان وزارت خواجة غياث الدّين محمّد كه شش سال پس از كشته شدن پدر دانشمندش خواجة رشيد الدّين فضل اللّه ( م 17 جمادى الأولى 718 ) يعنى بسال 724 آغاز وبسال 736 ه . ق با مرگى دردناك پايان يافت شرح گرانقدرش بر فصوص الحكم را به أو اهدا نموده است « 1 » . نيز مىدانيم كه كاشاني مدّتى با اين غياث الدّين محمّد ارتباط داشته وبه همين سبب مورد ملامت واعتراض بعضي از معاصران خود بوده است چه خود مىنويسد : « واين ضعيف در آن مدّت كه صحبت با خواجهء جهان عزت أنصار دولته مىداشت هر چند بعضي طعن مىزدند حق عليم است كه بدين سبب بود كه به استعداد أو معنى يكاد زيتها يضيء ولو لم تمسسه نار مىيافت واعتقاد كلّى بر آن داشت كه أو بسخن مخالفان از حق بر نگردد » . با اين توضيح مىتوان گفت كه كاشاني پس از سفر بغداد به إيران بازگشته ورتبت استادى يافته وبزرگانى همچون قيصرى را پرورش داده است ودر تمامى اين سألها خود وشاگردانش مورد ملاطفت اين « وزير صوفي نهاد » « 2 » بوده‌اند . قيصرى نيز كه از اين مواهب برخوردار بود شرح خود را به وزير اهدا كرد وپس از سال 736 ه . ق كه هم حامى وهم استادش روى در نقاب خاك نهادند به تركيه بازگشته و « ارخان دوّمين سلطان عثمانى ( 726 - 761 ه . ق ) اوّلين مدرسهء آن ملك را به نام أو ساخته است » « 3 » . باز مىدانيم كه كاشاني به حجاز ونمودن مراسم حج نيز مشرّف شده است . بر پيشانى بلندترين منظومهء بدست آمدهء أو ، سخن از « حجّ البيت » رفته است وبنا به همين گواهى وبا توجّه به اين نكته كه خانقاهيان هميشه مراسم حج را بنوعى اسرارآميز وراز آلود مىدانسته‌اند وبه دقائق آن در مسير تكميل سالك سخت توجّه مىنموده‌اند ، مىتوان چنين پنداشت كه سفر حج نيز در نمايهء سفرهاى أو قرار داد . اشاره‌اى نيز در دست است كه بر طبق آن كاشاني سفري نيز به تبريز داشته است و

--> ( 1 ) . بنگريد : شرح قيصرى بر فصوص الحكم ص 6 ( 2 ) . بنگريد : تاريخ گزيده ص 610 . ( 3 ) . بنگريد : مقدمه آقاى دكتر ويليام چيتيك بر نقد الفصوص ص 37 .